Like this:

Ένα απο τα πράγματα που στην Ελλάδα θεωρούμε αυτονόητα δεν ειναι άλλο απο την δωρεάν υγεία. Μπορεί πολλές φορές να τα χώνουμε στο ΕΣΥ, στα φακελάκια ή στην στην γραφειοκρατία  αλλα γενικά, δωρεαν υγεία rulez. Ετσι, οταν διαβαζουμε για τον καλό Obama και τους κακους ρεπουμπλικάνους που θέλουν να αφηνουν τους φτωχους να πεθαίνουν, η κατάσταση ειναι τοσο εκτός της δικής μας πραγματικότητας που απλώς αδιαφορούμε. Τα 2+ αυτά χρόνια στην Αγγλία όμως ήταν αρκετά για να με κάνουν τουλάχιστον να προβληματιστώ.

Στον σύστημα παροχής υπηρεσιών υγείας υπάρχουν δυο ελεύθερες μεταβλητές. Πρώτον, ποιός μπορεί να ειναι ο πάροχος τέτοιων υπηρεσιών. Οι πιθανές απαντήσεις ειναι: (1) το κράτος, ( 2) ιδιώτες ή (3) και οι δύο. Δεύτερη μεταβλητή ειναι το αν υπάρχει υποχρέωση αγοράς υπηρεσιών υγείας απο τους πολίτες. Οι απαντήσεις εδώ ειναι (1) ναι, απο το κράτος, (2) ναι, απο οποιονδήποτε και (3) όχι, δεν ειναι υποχρεωτικό.

Στην Ελλάδα έχουμε κάνει τις επιλογές (3) και (1): οποιός θέλει μπορεί να παρέχει υπηρεσίες υγείας αλλά οι πολίτες έχουν την υποχρέωση να αγοράζουν τις κρατικές υπηρεσίες. Και γενικώς, ειμαστε ευχαριστημένοι απο την επιλογή μας. Στην Αγγλία, η επιλογή ειναι ακριβώς η ίδια: κρατική ασφάλιση υποχρεωτική για όλους, αλλά δυνατότητα παροχής ιδωτικών υπηρεσιών. Και εδώ, ο κόσμος ειναι ευχαριστημένος απο την επιλογή του. Αλλά εκει αρχίζουν και τελειώνουν οι ομοιότητες.

Στην Ελλάδα, η θεωρητική μας αυτή επιλογή έχει υλοποιηθεί κατά εναν τόσο παράλογο τρόπο που ειναι πραγματικά αξιο απορίας, τόσο το πως η κρατικές υπηρεσίες υγείας επιζούν(?) αλλά και το πως ο κόσμος δεν έχει επαναστατήσει ζητώντας την αλλαγή τους. Οταν υποχρεωτικά πληρώνεις μια κρατική υπηρεσία, το κράτος οφείλει να την παρέχει με τον ίδιο τρόπο σε όλους τους πολίτες του. Στην Ελλάδα όμως, οι υπηρεσίες υγείας εξαρτώνται απο την δυναμη του συνδικάτου στο οποίο ανηκεις. Ο γιος ενός δημοσίου υπαλλήλου και ο γιoς ενός υπαλλήλου supermarket πληρωνουν φορους και πηγαίνουν στο ίδιο δημόσιο σχολείο. Στην ίδια Ελλάδα όμως, ο πρώτος κάνει εξετάσεις στον ιδιώτη γιατρό της γειτονίας του με όλα τα έξοδα πληρωμένα, ενώ ο δεύτερος περιμένει ραντεβου στο ΙΚΑ μήνα με το μήνα. Ακόμα χειρότερα, όταν o ατυχής γιός θα ξεκινήσει να δουλέυει (μαυρα) σερβιτόρος, το κράτος θα σταματήσει να του παρέχει τις περισσότερες απο τις υπηρεσίες υγείας. Και εδώ ο παραλογισμός παίρνει αδιανόητες διαστάσεις: απο τη μία νομίζουμε πως έχουμε δωρεαν υγεία, απο την άλλη αν ειναι τσιγγάνος, νομιμοποιημένος μετανάστης που όλοι σε εκμεταλλεύονται, ή απλώς ανασφάλιστος γηγενής έχεις το εξής treatment:

-Εγω: Για να δεχθει καποιος περιθαλψη απο δημοσιο νοσοκομειο στην Ελλαδα, χρειαζεται να πληρωνει εισφορες σε καποιο ταμειο?
-Γιατρός:  Πρέπει να καλυφθούν έξοδα νοσηλείας αναλωσίμων εξετάσεων κ.λπ. Αν έχει ασφάλεια τα βρίσκουν μεταξύ τους, αλλιώς πληρώνει ο ίδιος
-Εγω: Τι γινεται σε περιπτωσεις ανεργων/ανασφαλιστων?
-Γιατρός: Για επείγοντα περιστατικά (ράψε/καθάρισε/εξέταση) δωρεάν. Σε περίπτωση νοσηλείας απ’ όσο γνωρίζω τα καλύπτει ο περιθαλπόμενος
-Εγω: Εννοω ατομων που δεν εχουν να καλυψουν τα εξοδα. Πχ, ενας Τσιγγανος καρκονοπαθης, θα του γινουν χημειοθεραπειες?
-Γιατρός: Α τέτοιες περιπτώσεις λες. Δεν είμαι σίγουρος. Πολύ φοβάμαι τους τυλίγει το σύστημα σε μια κόλλα χαρτί.

Η Βρετανική υλοποίηση της ίδιας υπηρεσίας ειναι τοσο εντυπωσιακή μέσα στην απλότητα της που τους πρώτους 3 μήνες δεν ειχα καταλάβει πως λειτουργεί. Εισαι στο UK νομιμα? Δικαιούσαι δημόσιες υπηρεσίες υγείας. Τελεία. Δεν εχει αν, όταν, ίσως, μπορεί. Αυτό που πρέπει να κάνεις ειναι το εξής απλό: βρες ενα (δημόσιο) παθολόγο στην περιοχή σου και εγγράψου σε αυτόν (γνωστος και ως GP). Κάθε φορά που έχεις ενα οποιοδήποτε πρόβλημα υγείας, πηγαινε στον παθολόγο σου. Αν ο παθολόγος κρίνει οτι το χρειάζεσαι, θα σε στείλει να δεις έναν γιατρό ειδικότητας ο οποίος συνήθως βρίσκεται σε κάποιο δημόσιο νοσοκομείο. Αν έχεις κάποιο επειγον πρόβλημα, παρε το 166 η πήγαινε στο πλησιέστερο νοσοκομείο. Και αυτό ειναι όλο. Ταμεία, εισφορές και λοιπά ελληνικά παράλογα δεν υπάρχουν. Το σύστημα το πληρώνει ο βρετανός φορολογούμενος.

Και ενω όλα φαντάζουν αγγελικά πλασμένα, έρχεται η πρώτη μέρα που ανεβάζεις πυρετό. Μπαινεις στο website (!) του GP σου προς αναζήτηση ελευθερου slot για ραντεβου. Και εκεί η έκπληξη: Παναγιώτα, μπορείς να περιμένεις… 3μισι μόλις βδομάδουλες? Δεν ειναι τίποτα μωρε, θα σου περάσει. Σοβαρολογώ, δεν έχω καταφέρει ποτε να κλεισω ραντεβου σε χρόνο λιγότερο της βδομάδας. Φημες θέλουν τον γιατρο να σε δέχεται αν εμφανιστεις “χωμα” στο ιατρείο του, αλλα ακόμα δεν το έχουμε επαληθεύσει.

Εστω τώρα οτι καταλήγεις να δεις τον GP σου σε λογικό χρόνο (λίγο πριν αναρρώσεις έτσι και αλλιώς δηλαδή). Η πρώτη μου φορα ήταν αξιοθαύμαστη. Του μεταφέρω την τηλεφωνική διάλεξη με τον Ελληνα παθολόγο μου. Πιάνει το “Ελληνα”. “Α, εισαι απο την Ελλάδα δηλαδή”. Ναι ειμαι. “Και πας συχνά ε, εισαι φοιτητες εδω?”. Ναι, παω, ειμαι φοιτητής. “Α, και θα ξαναπας μόνιμα τωρα που τελειωνει το έτος?” Οχι, θα μεινω εδω. “Και δικαιούσαι πριθαλψης στο UK?” Ναι. “Φάρμακα έχεις απο την Ελλάδα?” Εκει έπιασα το νοημα: απλώς ηθελε να αποφυγει να μου παρέχει υπηρεσίες. Well done, αυτο ακριβώς εννοούν όταν στην Ελλάδα λένε να αποφευγουν την υπερβολική συνταγογράφηση.

Με τα χρόνια, οι ιστορίες φιλων μόνο επαληθευουν την δικιά μας εντυπωση. Η δουλεια ενος GP ειναι υποπτα μονοτονη: “πάρε αντιβίωση” ειναι η διάγνωση στο 99% των περιπτώσεων. Κατα προτίμηση όμως, πάρε αποθεμα αντιβιοτικών όπως έρχεσαι απο Ελλάδα γιατί αντιβιοτικά δεν πωλούνται χωρις συνταγη απο φαρμακεία. Και όπου συνταγη, είπαμε, 3μισι βδομάδες. Αν έχεις κάτι πιο σημαντικό, πήγαινε Ελλάδα. Αν πάλι ξέρεις οτι θες να δεις συγκεκριμένη ειδικότητα, gooooood luck! Πρεπει να περάσεις πρώτα κανα δυο φορές απο τον GP σου για να αποφάσισει αυτος να στειλει.

Και εδω λοιπόν, αρχίζω να κατανοώ το δίλλημα του συμπαθούς Αμερικάνου, και γιατι επι 2 χρόνια ο Obama τα έχει βρει σκούρα. Οι φίλοι μας οι Αμερικανοί λοιπόν, έχουν ακολουθήσει το δρόμο (2), οι ιδιώτες παρέχουν υπηρεσίες υγείας και (3), δεν σε υποχρεώνει κανείς να αγοράσεις. Η πανδαισία της ελευθερίας. Αλλά με μερικά μειονεκτήματα. Πχ, ο ανασφάλιστος/άνεργος δεν έχει σχεδόν καμία πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας. Αλλά ο ασφαλισμένος εργαζόμενος, όχι μόνο έχει πρόσβαση, αλλα μπορεί να δει όποιον γιατρό θέλει, όποτε του καπνίσει, με όλα τα έξοδα πληρωμένα. Σε αυτόν λοιπόν τον εργαζόμενο λες: θέλεις να σου αυξήσουμε λιγο (ε, και στο μέλλον πολύ) τον φόρο ώστε να έχεις και εσυ προσβαση σε φοβερές κρατικές υπηρεσίες τυπου Αγγλίας? Ναι, το National Health Service ήταν το κλασσικότερο παράδειγμα στα άρθρα που έτυχε να διαβάσω. Μαντέψτε πόσο ελκυστική ήταν για τον Αμερικάνο φίλο μας η ιδέα των 3 βδομάδων αναμονή στον GP…

Ποιό είναι λοιπόν το καλύτερο σύστημα υγείας? Well, με την ως τώρα εμπειρία μου, σίγουρα η ασφάλιση του ελληνικού δημοσίου. Κρατικό χρήμα να ρέει άφθονο, που χρησιμοποιείται από τους πολίτες σύμφωνα με το κλασσικό φιλελεύθερο paradigm των κουπονιών. Φυσικά όμως, όπως η πρόσφατη εμπειρία του ελληνικού κράτους αποδεικνύει, είναι μια κατάσταση απολύτως μη διατηρήσιμη. Εξασφαλίζει εξετάσεις για ψύλλου πήδημα, πρόσβαση σε ιδιώτες γιατρούς στη στιγμή και αποτελεί ένα κρατικά επιδοτούμενο πανηγύρι για όλους τους εμπλεκόμενους μέχρι που τελικά βουλιάζει. Και μετά το δίλημμα είναι αυτό που ταλαιπωρεί τους Αμερικάνους: μερικοί άτυχοι χωρίς πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, ή υπηρεσίες τύπου NHS (η ακόμα νοτιότερα, ΙΚΑ) για όλους? Pick your side.